De baas in huis: individu of gemeenschap?

Heeft individualisme de woningmarkt verpest? Dat was een vraag in het Katholiek Nieuwsblad van 23 april 2021. Cultuurtheoloog Frank Bosman en filosofe Annette van der Elst werd om een reactie gevraagd. Beiden leken ze in individualisme geen probleem te zien. “Het verlangen naar een eigen plek om te wonen is heel natuurlijk.” en “Het is ook niet individualistisch om in een eigen woning te willen wonen. Dat doen we al eeuwen.” [1]

Ik kan niet honderden jaren terugkijken, maar het CBS levert cijfers vanaf 1995 over de grootte van de huishoudens in Nederland. En daar zie ik toch een verschuiving naar individueler wonen. De gemiddelde huishoudgrootte ging van 2,3 naar 2,1. Dat lijkt mee te vallen, maar was in 1995 32,6 procent van de huishoudens eenpersoons, nu is dat 38,5. 18 procent van de Nederlanders woont nu alleen, tegen eerst 14 procent. De meeste Nederlanders wonen en woonden in tweepersoonshuishoudens, maar de grotere huishoudens dalen gestaag, van bijna zestig naar bijna vijftig procent. [2] Het idee dat met een eigen woning een woning voor één individu bedoeld wordt, lijkt toch aan populariteit te winnen.

Anekdotisch herken ik deze trend. Waar ik nog regelmatig op huisbezoek bij ouderen hoor dat mensen vroeger kostgangers hadden, knechten of andere onderhuurders, lijkt dat fenomeen nu uitgestorven. Ook heb ik zelf afgelopen jaar vanwege een nieuwe baan in een andere omgeving van een tweepersoonshuishouden twee eenpersoonshuishoudens gemaakt. Eerste woonde ik samen met mijn vriend H. in zijn huis op een ruime honderd vierkante meter en dat is absoluut niet krap bemeten. Nu heeft hij nog altijd dat appartement, maar nu dus alleen, en ik heb 68 vierkante meter ter beschikking.

Is dat dan een gevolg van individualisme? Wat is dat eigenlijk? Volgens de grootste kennisbron op aarde is het “een filosofisch standpunt waarbij de gedachtegangen en de rechten van het individu boven het belang van de gemeenschap worden geplaatst.” [3] Als we dat toepassen op het verhaal van de woningmarkt lijkt dat toch wel degelijk een verergerende rol te spelen. Het belang van de gemeenschap is immers dat iedereen kan wonen. Zijn wij bereid om daarvoor een deel van onze persoonlijke levenssfeer op te offeren? Of vinden we het belang van een eigen, individuele woning het grootst?

Wonen is een grondrecht en een goed en veilig thuis is een basis voor het leven. Maar moet dat echt gepaard gaan met een eigen huis voor iedereen? Werken we zo individualisering niet verder in de hand? Zoals meer asfalt uiteindelijk meer files genereert, zouden meer woningen uiteindelijk tot steeds kleinere huishoudens kunnen leiden. Is dat in het belang van onze samenleving?

[1] Sjoukje Dijkstra, Stelling: Individualisme en (neo)liberalisme hebben de huizenmarkt verpest, Katholiek Nieuwsblad, 23 april 2021.
[2] CBS, Particuliere huishoudens naar samenstelling en grootte, geraadpleegd 1 mei 2021, https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37975/table?dl=42DD6. De percentageberekeningen zijn door mij uitgevoerd.
[3] Individualisme, Wikipedia, geraadpleegd 2 mei 2021, https://nl.wikipedia.org/wiki/Individualisme.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: