Niet iedereen kan in het centrum staan

Afgelopen week stond in NRC een artikel over een nieuwe vlag voor de LHBTI+-gemeenschap ter vervanging van de bekende regenboog. [1] Op andere fora bleef de discussie over ‘Traditionis custodes’ doorgaan; het decreet waarin paus Franciscus de ‘tridentijnse’ mis flink beperkt. [2] Beide kwesties geven mij -op een iets andere manier- dezelfde gedachten: Vaak sta je in het leven in het centrum, maar veel vaker ben je een randfiguur. Vier dat; niet alles hoeft in het centrum terecht te komen.

de regenboogvlag

Er is dus een nieuwe vlag, met vijf nieuwe kleuren, om ook transgenders, zwarte mensen en mensen met hiv te representeren. Het zijn niet alleen vreemde categorieën, want van andere grootheden. Maar was de regenboogvlag niet juist al voor iedereen?
Blijkbaar vinden sommigen dat niet. Zij willen hun eigen identiteit, hun eigen hokje ook op de vlag terugzien. Maar hoe meer verschillende hokjes genoemd worden, hoe minder universeel de zeggingskracht. Dat heeft althans meneer Leger mij ooit geleerd. Hij legde dit uit met auto’s; zijn biologielokaal keek uit op de personeelsparkeerplaats. Hij zei dan: Als ik zeg: Daar staan auto’s, dan bedoel ik alle geparkeerde auto’s. Als ik zeg: Daar staan Opels en Peugeots en zo, dan bedoel ik nog altijd alle geparkeerde auto’s, maar licht ik er enkele uit. Als ik zeg: Daar staan Opels en Peugeots. Dan sluit ik alle andere uit; en zelfs als ik alle automerken op de parkeerplaats noem, sluit ik daarmee alle ander mogelijke merken uit. Hoe meer je expliciet noemt, hoe meer je uitsluit.

En deze extra kleuren op de vlag geven mij precies dat gevoel van uitgeslotenheid, want ik word mij er bewust van dat er voor mijn persoonlijke identiteit geen kleurtje is. Dit voelt dus niet als inclusie. De regenboogvlag deed dat juist wel, want bij iedereen daar hoor ik hoe en wat en wie ik ook ben altijd bij. Al weet ik dat veel heteroseksuelen er niet mee geassocieerd zouden willen worden, maar volgens mij zijn ook zij geïncludeerd in deze vlag.
Je moet op een gegeven moment accepteren dat je niet volledig in een hokje past, maar er toch mag zijn. Accepteren dat niet alles van jou kan spreken, maar je er toch bijhoort. Niet alles wat jij bent en doet kan in het centrum staan, maar daarmee ben je niet minder waardevol.

de ‘tridentijnse’ mis

Op een andere manier kunnen ook mensen in de Katholieke Kerk niet accepteren dat hun geliefde ‘tridentijnse’ eucharistieviering niet de gewone vorm is. Van de buitengewone vorm, zoals paus Benedictus XVI het noemde, probeerden zij het centrum van de Kerk te maken.

Paus Franciscus wilde aan die tendensen paal en perk stellen. Je kunt je afvragen of zijn schrijven ‘Traditionis custodes’ daarvoor de beste manier is. Maar eerlijk gezegd, vanwege de negatieve reacties geef ik de paus gelijk. Wie ter verdediging van zijn tridentijnse voorliefde de paus voor kwaadaardig uitmaakt en voor een ketter, laat zien dat hij inderdaad schismatiek is. En wellicht heeft deze nare manier van omgang met de paus an sich niets met de ‘tridentijnse’ mis te maken, maar deze vorm van liturgie is wel een verzamelplaats voor dit soort schismatici gebleken. Het zijn (voor een deel; voel je niet aangesproken als jij niet zo bent) mensen die niet kunnen bevatten dat wat zij doen niet het centrum van alles is.

Één onder Gods regenboog

een nederige suggestie voor een oplossing

Dit zijn twee voorbeelden van een veelvoorkomend probleem, het is een van de grote verliezen van volwassenwording: jij bent niet langer de spil waaromheen jouw leven draait, maar je bent een periferie in de grotere samenleving. Het is niet altijd prettig om te accepteren, het is zelfs een voortdurende strijd, maar het is wel iets om te leren.

In de benedictijnse spiritualiteit, en vooral in de cisterciënzer variant, speelt nederigheid een belangrijke rol. En eigenlijk is dat weinig anders dan zeggen: Ik ben niet het centrum van de wereld. Dat is soms pijnlijk om te realiseren, maar het moet er wel ooit van komen. Soms is het frustrerend, soms kan het ook erg prettige effecten hebben, maar een levensfeit is het.

En ja, ik mag dat allemaal zeggen. Want ook ik voel mij vaak onbegrepen, niet gerepresenteerd door de mainstream, door degene die in het centrum van de macht staan. [3]

Als we elkaar ergens zouden moeten kunnen vinden, dan is het eigenlijk daarin wel. We zijn allemaal best wel vaak periferie. Niet voor niets zijn mensen, die ‘privileges’ verweten wordt, boos. Ook zij voelen zich namelijk vaak alleen en niet begrepen, zij voelen zich niet gerepresenteerd door de mainstream. Daar zijn we namelijk allemaal hetzelfde in, denk ik. We voelen ons allemaal anders.

De oplossing is niet om dan maar allemaal hetzelfde proberen te zijn. De oplossing is accepteren dat we allemaal datzelfde, maar ook volkomen unieke gevoel hebben een randgeval te zijn. De oplossing is onszelf te zijn om onszelf te zijn, niet om alles en iedereen te willen omvormen naar ons beeld en gelijkenis.

Laten we dat dan dankbaar vieren, laten we dat dan zijn, vol trots, één gemeenschap van allemaal unieke misfits, onder Gods regenboog.


[1] Transgender personen blij met nieuwe vlag, homo’s koesteren de oude, Menno Sedee, 28 juli 2021, NRC, via https://www.nrc.nl/nieuws/2021/07/28/transgender-personen-blij-met-nieuwe-vlag-homos-koesteren-de-oude-a4052808.

[2] Motu proprio Traditionis custodes, paus Franciscus, 16 juli 2021, via https://www.vatican.va/content/francesco/en/motu_proprio/documents/20210716-motu-proprio-traditionis-custodes.html.

[3] Zie bijvoorbeeld mijn zelfinterview: Niet zwart-wit, maar alle kleuren van de regenboog, Frits Hendriks, 2021, via https://fritshendriks.nl/2021/05/17/niet-zwart-wit-maar-alle-kleuren-van-de-regenboog/.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: