Mag de Bijbel begrijpelijk?

Op 13 oktober presenteerde het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap de gereviseerde Nieuwe Bijbelvertaling. Een mooi moment en ik was er graag bij. Al vond ik de revisie in eerste instantie niet nodig. De Nieuwe Bijbelvertaling was in mijn ogen prima en bovendien een mooie samenwerking met de Katholieke Bijbelstichting.

In oecumenische vieringen heb ik vaak gepreekt aan de hand van deze vertaling uit 2004. Nu ik pastoraal werker ben in de Rooms-Katholieke Kerk moet ik het doen met een oude liturgische vertaling. En dat is schrikken. In Handelingen vraagt Filippus aan een Bijbellezende medemens: “Begrijpt u wat u leest?” Veel van mijn parochianen zouden, als ik deze vraag zou durven te stellen, antwoorden: “Nee, geen flauw idee.”

Het wordt tijd dat onze missionaire Kerk gebruik gaat maken van een goede Bijbelvertaling in de liturgie: brontekst- en traditiegetrouw, maar vooral doeltaalgericht, gericht op verstaanbaarheid. Dat vraagt de instructie Liturgiam authenticam ook: “Om de inhoud van de oorspronkelijke tekst ook voor de gelovigen die geen bijzondere intellectuele scholing gehad hebben, toegankelijk te maken en ook door hen te laten verstaan, dient de vertaling zodanig te zijn dat de inhoud in voor hen begrijpelijke woorden wordt uitgedrukt, terwijl tegelijkertijd de waardigheid, de schoonheid en de nauwkeurige leerstellige inhoud van dergelijke teksten bewaard blijven.” (25)

Dat laatste gedeelte van deze zin (op zichzelf niet echt een staaltje begrijpelijk schrijven) is niet de reden van de onbegrijpelijkheid van onze liturgische Bijbelvertaling. De onverstaanbaarheid wordt niet veroorzaakt door woorden uit traditie en theologie. Die behoeven immers altijd uitleg en zijn uit hun karakter niet alledaags. Woorden als ‘ofschoon’, ‘hovaardig’ en ‘lankmoedig’ maken het moeilijk. Kan daar niet iets aan veranderen?

Na enkele jaren verborgenheid doet de Katholieke Bijbelstichting weer een en ander. Maar wie de website rkbijbel.nl bezoekt lijkt op rkliturgie.nl uitgekomen. Het is tekenend dat de bisschop-referent voor de Bijbel dat is vanwege zijn referentschap liturgie. De Bijbel dichtbij brengen -zoals een slogan is van het NBG- lijkt vanuit katholieke zijde niet beoogd.

Verstaanbaarheid is in de liturgie niet het enig nodige. En een archaïsche psalmenvertaling, zoals die van Gerhardt en Van der Zeijde, die in veel kloosters gebruikt wordt, heeft zijn eigen charme. En vaste liturgische teksten hoeven ook niet meteen duidelijk te zijn. Liturgiam authenticam zegt terecht: “Wanneer echter in liturgische teksten soms woorden of uitdrukkingen gebruikt kunnen worden die verschillen van het gewone of dagelijkse spraakgebruik, dan gebeurt het daardoor niet zelden dat men de teksten gemakkelijker kan onthouden en dat zij beter in staat blijken bovennatuurlijke zaken te kunnen uitdrukken.” (27) Maar dat geldt toch niet voor de lezingen van de dag? Als die niet meteen begrepen kunnen worden, is het momentum voorbij.

Ons geloof zal altijd een mysterie blijven, en de liturgie mag en moet daar uitdrukking van zijn, maar we hoeven met ouderwets en daardoor onbegrijpelijk taalgebruik de verwarring toch niet te vergroten? De Bijbel verdient een verstaanbare vertaling in de liturgie, en wij katholieken ook.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: